Bu yazı, Türkiye'de yaşayan ve yurtdışına hizmet sunan yazılım hizmeti sağlayanların vergi yükümlülüklerini açıklamaktadır. Özellikle yazılım, mühendislik, tasarım gibi hizmetler karşılığında elde edilen kazançların nasıl vergilendirileceği, bu gelirlerin serbest meslek kazancı mı, ticari kazanç mı yoksa ücret geliri olarak mı değerlendirileceği bu yazının ana temasını oluşturmaktadır.

Ayrıca, Gelir Vergisi Kanunu'nun 89/13. maddesi kapsamında, yurtdışına yapılan hizmet ihracatında kazancın %80'inin vergi matrahından indirilebileceği ve bu indirimin hangi şartlarla uygulanabileceğinin yanı sıra hesaplamanın nasıl olacağı belirtilmiştir. Buna ek olarak, yurtdışındaki işverenlerden alınan maaş/ücretler için uygulanabilecek istisnalar ve vergisel avantajlar da ele alınmıştır.

1- Yurtdışına hizmet sağlayanların hangi defter türünde defter tutacakları ve bu defter türünün neye göre belirlendiği:

Yurtdışına hizmet sağlayan kişilerin defter tutma yükümlülüğü, faaliyet türüne ve elde ettikleri gelirin niteliğine göre değişir. Eğer serbest meslek erbabı olarak faaliyet gösteriyorlarsa, serbest meslek kazancı kapsamında serbest meslek kazanç defteri tutmak zorundadırlar. Bununla birlikte, yurtdışına hizmet veren kişiler, eğer ticari faaliyet yürütüyor ve sözleşmeli olarak hizmet veriyorsa, işletme defteri tutmaları gerekir. Faaliyetin şekli, çalışılan şirketin durumu ve sözleşmenin niteliğine bağlı olarak defter türü belirlenir.

Ticari kazanç sağlayan mükellefler, Gelir Vergisi Kanunu'nun 193. maddesi kapsamında ticari kazanç defteri tutmak durumundadır. Ayrıca, işletme büyüklüğüne ve yıllık kazanç tutarlarına göre bilanço usulüne tabi olabilirler. Bilanço usulü, tıpkı limited ve anonim şirketlerin defterleri gibi bir hesap planına göre muhasebeleştirme işlemlerinin yapılmasını sağlar. Bu durum, mükellefin çalışma şeklini veya iş akışını değiştiren bir unsur olmayıp, sadece muhasebe işlemlerinin daha detaylı yapılmasını gerektirmektedir.

2- Faydalanacakları istisnalar:

Yurtdışına hizmet sunan gerçek kişiler, Gelir Vergisi Kanunu'nun 89/13. maddesine göre elde ettikleri kazancın %80'ini yıllık beyannamelerinde gelir vergisinden indirim konusu yapabilirler. Bu indirim, Türkiye’de verilen ve münhasıran (kanunda geçen bu kelime "sadece" anlamında kullanılmakta) yurtdışında yararlanılan yazılım, mühendislik, mimarlık, tasarım gibi hizmetlerden elde edilen kazançlar için geçerlidir. Ayrıca, GVK 23. maddesi kapsamında ücret istisnası da gündeme gelebilir. Özetle:

• GVK 89/13: Yurtdışına verilen hizmetlerden elde edilen kazancın %80'i indirim konusu yapılabilir.
• GVK 23/14: Yabancı işverenlerden döviz olarak alınan ücret (maaş) gelirleri için belirli şartlarda vergi istisnası uygulanabilir.

Bu istisnaların uygulanabilmesi için aşağıdaki şartların aynı anda sağlanıyor olması gerekmektedir:

• Türkiye'de hizmet veren kişinin bağlı olduğu işverenin dar mükellef kurum (yurtdışı firması) olması ve bu kurumun Türkiye'de kazanç elde edecek şekilde faaliyette bulunmaması,
• Dar mükellef (yurtdışı firması) kurumda çalışan kişinin hizmet erbabı ve yapılan ödemenin de ücret niteliğinde olması,
• Dar mükellef (yurtdışı firması) kurumun Türkiye'deki personeline yapılacak ödemenin, bu kurumun yurtdışı kazançlarından karşılanması (yapılan ödemenin Türkiye'den elde edilen gelirlerin dışında bir kazançtan sağlanması),
• Ücretin döviz olarak ödenmesi,
• Ödenen ücretin dar mükellef kurumun (yurtdışı firması) Türkiye'deki hesaplarına gider olarak kaydedilmemesi.

3- İstisna hesaplaması nasıl yapılır?

İstisna şartları sağlandıktan sonra, yıllık gelirden o geliri elde ederken yapılan harcamalar düşülerek istisna aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır. (Vergi, 2024 gelir vergisi dilimleri dikkate alınarak en düşük dilimden hesaplanmıştır.)

Yıllık gelir 500.000 USD, giderler 400.000 USD olarak hesaplandığında, kalan tutar 100.000 USD olur. Bu tutarın %80’i (80.000 USD) vergi muafiyetine tabi tutulur, kalan %20’lik kısmı ise (20.000 USD) vergiye tabidir. Vergi oranı %15 olduğunda, ödenecek vergi 3.000 USD olarak hesaplanır.

Sonuç olarak, yurtdışına yazılım hizmeti verenlere önemli bir avantaj oluşturan bu düzenlemeden faydalanabilmeleri için en önemli şart, döviz girdisi sağlanması ve hizmetin verilmesinden itibaren 7 gün içinde fatura veya serbest meslek makbuzunun düzenlenmesidir.

Bu süreçlerin doğru ve düzenli takip edilmediği durumlarda beyanname üzerinde faydalanılan istisnanın idare tarafından vergi incelemesine konu edilerek faizi ve cezası ile geri alınması söz konusu olabilmektedir.